You are currently viewing 7 rzeczy, kt贸re pisarz powinien wiedzie膰 o redakcji

7 rzeczy, kt贸re pisarz powinien wiedzie膰 o redakcji

Tu偶 po wypadku pewnego m臋偶czyzny policja uda艂a si臋 do jego domu, aby przes艂ucha膰 偶on臋 ofiary. Pad艂o sakramentalne pytanie: 鈥濩zy pani m膮偶 mia艂 jakich艣 wrog贸w?鈥, na co kobieta odpowiedzia艂a tylko z wymown膮 min膮: 鈥濨y艂 redaktorem w wydawnictwie鈥.

Wielu jej nienawidzi, jest dla nich z艂em koniecznym. Inni nie wyobra偶aj膮 sobie wydania ksi膮偶ki bez niej. Redakcja.

Czy jest taka straszna? Co trzeba o niej wiedzie膰? I czy ona w og贸le jest konieczna?

Oto 7 rzeczy, kt贸re musisz wiedzie膰 o redakcji.

1. Po co robi si臋 redakcj臋?

W interesie zar贸wno pisarza, jak i redaktora jest to, aby tekst by艂 zrozumia艂y, wolny od b艂臋d贸w r贸偶nej ma艣ci i aby zrealizowa艂 jaki艣 cel. Autor cz臋sto jest za bardzo przywi膮zany emocjonalnie do swojego dzie艂a, aby zauwa偶y膰 w nim albo 鈥 co gorsza 鈥 usun膮膰 z niego wadliwe fragmenty (nie tylko j臋zykowe, ale r贸wnie偶 te dotycz膮ce fabu艂y, logiki itp.). Dlatego potrzebny jest redaktor, kt贸ry w bia艂ych r臋kawiczkach pope艂ni na oczach (ale te偶 na pro艣b臋) pisarza najgorsz膮 zbrodni臋 na jego tek艣cie 鈥 bezlito艣nie i bezczelnie go zredaguje.

2. Czy jedna osoba mo偶e zrobi膰 i redakcj臋, i korekt臋?

Jak m贸wi klasyk: 鈥濵o偶e. Gdyby to by艂o z艂e, B贸g by inaczej stworzy艂 艣wiat鈥. Ale czy to dobra decyzja? Tego ju偶 nie potwierdza 偶aden autorytet.

Drugie i kolejne czytania tekstu s膮 ju偶 jego skanowaniem, a nie dog艂臋bnym wczytywaniem si臋 w tre艣膰. Dlatego redaktor, kt贸ry ju偶 przecie偶 raz przeczyta艂 tekst, nie b臋dzie dobrym kandydatem na korektora tej samej publikacji. Skoro ju偶 raz przeoczy艂 jaki艣 b艂膮d (albo jaki艣 sam wprowadzi艂), nie ma co liczy膰 na to, 偶e przy drugim czytaniu wyczy艣ci tre艣膰 ze wszystkich usterek.

Dwie osoby to gwarancja lepszego efektu ko艅cowego. Nikt nie wie wszystkiego, wi臋c je艣li trafi si臋 zesp贸艂 redaktora i korektora, kt贸rzy si臋 uzupe艂niaj膮 pod wzgl臋dem umiej臋tno艣ci i wiedzy j臋zykowej, wtedy autor mo偶e spa膰 spokojnie.

3. Czym zajmuje si臋 redaktor?

Do obowi膮zk贸w redaktora nale偶y poprawianie ka偶dego b艂臋du, jaki mu si臋 nawinie. Dotyczy to przede wszystkim zagadnie艅 j臋zykowych i interpunkcyjnych. Czasem trzeba przebudowa膰 nawet ca艂e akapity, a to wi膮偶e si臋 z ogromem pracy, st膮d d艂ugie kolejki i wy偶sze stawki ni偶 w przypadku korekty.

Opr贸cz j臋zyka redaktor pilnuje r贸wnie偶 logiki wywodu czy ci膮gu przyczynowo-skutkowego. Tekst musi by膰 czytelny. Z regu艂y nie powinien wprowadza膰 czytelnika w b艂膮d, ale je艣li taki w艂a艣nie jest jego cel, trzeba przypilnowa膰, aby to nie wymkn臋艂o si臋 spod kontroli.

Redaktor weryfikuje r贸wnie偶 informacje zamieszczone w tek艣cie, ujednolica zapisy, a czasami definiuje style w Wordzie, tym samym przygotowuj膮c plik do sk艂adu.

4. Czy korekta i redakcja to to samo?

I tak, i nie.

Tak, bo korektor zajmuje si臋 praktycznie tym samym, ale na mniejsz膮 skal臋. Poprawia b艂臋dy j臋zykowe i interpunkcyjne, kt贸re pozosta艂y po albo powsta艂y na etapie redakcji, oraz mo偶e sygnalizowa膰 dalsze niedoskona艂o艣ci w logice.

Nie, bo korektor nie ingeruje w merytoryk臋 tak mocno, jak redaktor. Podczas redakcji mo偶e si臋 zdarzy膰, 偶e ksi膮偶ka zostanie wywr贸cona do g贸ry nogami 鈥 zmieni si臋 kolejno艣膰 rozdzia艂贸w, jaki艣 d艂u偶szy fragment zostanie usuni臋ty, co艣 trzeba b臋dzie dopisa膰 鈥 a korekta skupia si臋 ju偶 na samym j臋zyku, nie na budowie tekstu.

Korekt臋 najcz臋艣ciej przeprowadza si臋 po sk艂adzie. Tekst przybiera ju偶 wtedy niemal ostateczna form臋 graficzn膮, ale trzeba jeszcze raz go sprawdzi膰. Zadaniem korektora jest poprawienie tego, co redaktor przeoczy艂, i wyczyszczenie tekstu z b艂臋d贸w sk艂adu.

5. Jak przebiega redakcja tekstu?

Podstaw膮 jest wprowadzanie zmian w taki spos贸b, aby by艂y widoczne dla autora. Zdecydowana wi臋kszo艣膰 redakcji jest przeprowadzana w Wordzie z wykorzystaniem trybu 艣ledzenia zmian.

Tryb 艣ledzenia zmian umo偶liwia wprowadzanie do tekstu poprawek, kt贸re s膮 widoczne obok oryginalnej tre艣ci. Dzi臋ki temu autor mo偶e kontrolowa膰 zakres ingerencji redaktora. Kwestie wymagaj膮ce dyskusji sygnalizuje si臋 komentarzami wprowadzanymi do omawianego fragmentu.

Wygl膮d tekstu z w艂膮czonym trybem 艣ledzenia zmian

Wi臋cej o trybie 艣ledzenia zmian przeczytasz tutaj.

6. Co zrobi膰 z tekstem, kt贸ry wr贸ci艂 z redakcji?

Pami臋taj, 偶e w wi臋kszo艣ci przypadk贸w termin wykonania redakcji to dzie艅, w kt贸rym redaktor ode艣le ci tekst z komentarzami i widocznymi poprawkami. Ale to nie znaczy, 偶e na nast臋pny dzie艅 mo偶esz ju偶 umawia膰 kolejnych podwykonawc贸w. Redakcja nadal trwa, lecz teraz twoja kolej.

Po otrzymaniu tekstu od redaktora autor musi przeprowadzi膰 tzw. redakcj臋 autorsk膮. Trzeba sprawdzi膰 ka偶d膮 poprawk臋 i ka偶dy komentarz i si臋 do nich odnie艣膰. W zale偶no艣ci od sposobu pracy redaktora mo偶e to przebiega膰 na dwa sposoby:

a) jedni chc膮, aby autor akceptowa艂 poprawki, z kt贸rymi si臋 zgadza;

b) ja jestem z tych, kt贸rzy prosz膮 autora o zignorowanie poprawek, z kt贸rymi si臋 zgadza.

Dla obu wsp贸lne jest post臋powanie ze zmianami, kt贸re s膮 niezadowalaj膮ce dla autora 鈥 nale偶y do nich doda膰 komentarz i uargumentowa膰, dlaczego te poprawki nie powinny zosta膰 wprowadzone do tekstu. Tak zweryfikowany tekst musi znowu wr贸ci膰 do redaktora.

Dalsza praca nad tekstem przypomina gr臋 w ping-ponga. Plik jest ca艂y czas przerzucany mi臋dzy redaktorem a autorem, poniewa偶 obie strony musz膮 by膰 zadowolone z efektu ko艅cowego. Troch臋 to mo偶e potrwa膰, wi臋c dalsze etapy procesu lepiej umawia膰 co najmniej miesi膮c po redakcji.

7. Czy mo偶na zrobi膰 tylko redakcj臋/korekt臋?

To akurat zale偶y od tekstu. Tre艣ci np. blogowe s膮 na tyle kr贸tkie, 偶e jedna osoba b臋dzie w stanie efektywnie przygotowa膰 je do publikacji. W przypadku ksi膮偶ek i e-book贸w lepiej tego nie robi膰.

Po pierwsze tekst jest zbyt d艂ugi, aby podczas jednego czytania zosta艂y wyeliminowane wszystkie b艂臋dy.

Po drugie mi臋dzy redakcj膮 i korekt膮 jest jeszcze sk艂ad, kt贸ry zmienia zasady gry.

Je艣li autor decyduje si臋 tylko na czytanie przed sk艂adem, musi si臋 liczy膰 z tym, 偶e gotowy produkt b臋dzie zawiera艂 b艂臋dy sk艂adu i b艂臋dy j臋zykowe, kt贸re pozosta艂y w tek艣cie po pierwszym czytaniu.

Je艣li z kolei pierwsze (i jedyne) czytanie zostanie przeprowadzone ju偶 po sk艂adzie, jest bardziej ni偶 pewne, 偶e i redaktora, i sk艂adacza pr臋dzej czy p贸藕niej zaleje krew. Poprawek mo偶e by膰 tak du偶o, 偶e dla redaktora ich wprowadzanie b臋dzie bardzo niewygodne (po sk艂adzie tekst jest w formacie PDF, kt贸rego nie mo偶na edytowa膰, mo偶liwe jest jedynie dodawanie komentarzy), z kolei dla sk艂adacza to mo偶e nawet oznacza膰 wykonanie drugi raz tej samej pracy 鈥 tekst mo偶e si臋 zmieni膰 tak bardzo, 偶e konieczne b臋dzie u艂o偶enie go na stronach na nowo. Ostatecznie i tak po jednym czytaniu zostanie sporo b艂臋d贸w.

Je艣li dotar艂e艣 do ko艅ca, to znaczy, 偶e traktujesz redakcj臋 powa偶nie. Chcia艂abym wi臋c, 偶eby艣 na koniec zapami臋ta艂 jedn膮 rzecz:

Redaktor i autor graj膮 do jednej bramki!

Autorzy cz臋sto traktuj膮 poprawki bardzo osobi艣cie. Ale praca redaktora nie jest zamachem na tw贸rczo艣膰 pisarza. Wszyscy chcemy, aby tekst wygl膮da艂 jak najlepiej. To normalne, 偶e czasami problem j臋zykowy, kt贸ry widzi redaktor, jest niezauwa偶alny dla autora. Dlatego zawsze lepiej zapyta膰 o pow贸d zmiany, ni偶 bra膰 do siebie ka偶d膮 poprawk臋.


Przekierowanie na Instagram Ani s艂owa

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *